Centrum rekreacji społecznej i promocji Żuław Wiślanych – wywiad: Marcin Kasprowicz

„Centrum rekreacji społecznej i promocji Żuław Wiślanych” to projekt młodego architekta, elblążanina, Marcina Kasprowicza. To jego praca magisterska, do której przygotowywał się bardzo skrupulatnie spotykając się z Żuławiakami, prowadząc rozmowy z urzędnikami, analizując specyfikę regionu, skupiając się na wzmocnieniu tożsamości mieszkańców. Projekt ten nie jest zwykłą pracą dyplomową, a prawdziwą pasją w najczystszej postaci, która okazała się początkiem przygody z Żuławami. 

okladka2


Kochamy Żuławy: Dlaczego wybrałeś właśnie Żuławy?
Marcin Kasprowicz: O wyborze tematu związanego z krajobrazem Żuław Wiślanych, zadecydowało między innymi przekonanie, iż obszar ten posiada niepowtarzalny charakter i cechy, które należy promować oraz chronić, a które w dalszym ciągu są bardzo niedoceniane. Niestety, zbudowany tu, przez przedstawicieli minionego etosu kulturowego, krajobraz i architektura często popada w ruinę. Dodatkowym problemem jest również powstająca anonimowa, ignorująca kontekst miejsca w którym powstaje, architektura współczesna (głównie domy z ogólnopolskich katalogów), która zaciera specyfikę tego miejsca. Wzbudziło to we mnie chęć podjęcia tematu pracy magisterskiej związanej z faktycznymi, osadzonymi w życiu problemami Żuław Wiślanych.

Plansza 1KŻ: Czym miałoby być z założenia „Centrum rekreacji społecznej i promocji Żuław Wiślanych”?
MK: Centrum Rekreacji Społecznej i Promocji Żuław Wiślanych ma na celu stworzenie miejsca spotkań mieszkańców oraz turystów, turystyczną promocję gminy oraz mobilizację, aktywację i integrację społeczności w różnym wieku. W projekcie zaproponowałem nowoczesną architekturę nawiązującą do regionalnej zabudowy, nie kolidującą z charakterem krainy, przeciwstawiającą się uniformizacji architektury. Ponadto, jako architekt krajobrazu zaproponowałem nowoczesne zagospodarowanie terenu, wkomponowujące się w bogaty program funkcjonalny działki, przy poszanowaniu dla regionalnej tradycji ogrodnictwa oraz przedstawiłem propozycję stylistyki wybranych wnętrz. W pracy pragnąłem zwrócić uwagę na problem dewastacji zabytków regionu poprzez wyznaczenie integralnie powiązanej z projektem siatki szlaków turystycznych pokazujących zapomniane i niedoceniane tradycyjne budownictwo Żuław Wiślanych.

Plansza 5KŻ: Jakie obiekty miałyby wejść w skład planowanego centrum?
MK: Centrum Rekreacji Społecznej i Promocji Żuław Wiślanych w założeniu, składać ma się z dwóch budynków będących swoim wzajemnym uzupełnieniem. Pierwszy z nich to budynek główny pełniący podstawowe funkcje wynikające z nazwy (miejsce spotkań mieszkańców oraz turystów, miejsce turystycznej promocji gminy, a także mobilizacji, aktywacji i integracji lokalnej społeczności), natomiast drugi to budynek warsztatowy będący miejscem organizowania różnego rodzaju wydarzeń, sezonowych wystaw, warsztatów promujących regionalną kulturę, kuchnię, rękodzieło itp. Zestawienie tych funkcji sprawia, iż z jednej strony powstanie miejsce, które będzie integrować lokalną, ponadpokoleniową społeczność, stanowić dogodny punkt promocji turystycznej regionu, a zarazem przyczynić się do zwiększenia jego popularności poprzez wyzwolenie nowych atrakcji przyciągających turystów oraz aktywowanie mieszkańców do działania i budowania ich tożsamości regionalnej. Należy jednak pamiętać, że Centrum Rekreacji to nie tylko obiekty architektoniczne, ale również powiązany z nim system istniejących szlaków turystycznych jak i projektowanych ścieżek pieszo-rowerowych, ukazujących walory przyrodniczo-krajobrazowe oraz kulturowe gminy.

wiz2 gottot

KŻ: Jak powstał program funkcjonalny Centrum?
MK: Program projektowanej organizacji powstał w odpowiedzi na szanse i zagrożenia, które opracowałem w analizie umieszczonej w części teoretycznej mojej pracy. Jestem przekonany, iż projektowane miejsce pozytywnie wpłynie na świadomość mieszkańców i turystów o unikatowości charakteru Żuław Wiślanych. Przyczyni się to do pielęgnowania odmiennej, wyjątkowej kultury dzięki czemu region stanie się bardziej atrakcyjny dla turystów doceniających folklor. Zaważy to również na stworzeniu atrakcyjnego sposobu spędzania wolnego czasu zarówno przez mieszkańców jak i turystów. W wyniku tych działań może rozwinąć się na tym terenie turystyka kwalifikowana np. poprzez stworzenie w obiekcie wypożyczalni rowerów, wędek czy kajaków. Taki wypoczynek stanie się alternatywą m.in. dla mieszkańców Trójmiasta, aby odpocząć na łonie natury od zgiełku aglomeracji. Mogą się tu odbywać warsztaty promujące lokalną kulturę np. wyrób regionalnego rękodzieła (żuławskich fliz, wikliny), lokalnych produktów (np. wypieku chleba, warsztaty serowarskie), a także wystawy i targi produkowanych tu wcześniej wyrobów lub miejscowych produktów (np. warzyw) oraz wydarzenia kulturowe takie jak nauka czy pokaz tańca, śpiewu itp.

Plansza 12

wiz1 got2KŻ: Dlaczego zaprojektowałeś współczesny dom podcieniowy? Dlaczego wybrałeś właśnie taką bryłę?
MK: Krajobraz wiejski, przez większość jest kojarzony z ciszą, spokojem, czystym powietrzem, pięknym widokiem, ale też z pewnego rodzaju spójnością i rodzimością. Istotne jest więc, aby projektowany budynek nie wywoływał w obserwatorach krajobrazu poczucia rozczarowania estetycznym dysonansem i brakiem rodzimości. W związku z tym, obiekt główny Centrum Rekreacji Społecznej i Promocji Żuław Wiślanych nawiązuje właśnie, do tradycyjnych budynków tego regionu. Uznałem, że właśnie dom podcieniowy, jako najbardziej charakterystyczny przedstawiciel tego regionu, podkreśli reprezentacyjny charakter obiektu. Oddanie formy i proporcji budynku nawiązujących do regionalnej zabudowy sprawia, że mimo nowoczesnego wyrazu obserwator będzie miał poczucie spójności z historycznym otoczeniem.

Plansza 9KŻ: Czym kierowałeś się w projekcie Centrum?
MK: Chciałem stworzyć nowoczesną, prostą i estetyczną bryłę reprezentujące regionalne wartości Żuław Wiślanych. Krajobraz Delty Wisły, pomimo swojego uroku, jest trudny w odbiorze z uwagi na swoją pozorną monotonność. Aby projektowany obiekt zbytnio nie odwracał od niego uwagi, postanowiłem stworzyć klarowną kompozycję bryły, niezmąconej zbędnym detalem tworzącą dialog ze „spokojnym” pejzażem Żuław. Biel zastosowana na obiekcie głównym podkreśla jego reprezentacyjny charakter i doskonale kontrastuje z czarną, drewnianą stolarką. Kompozycja ciemnych szczytów przywoływać może niefiguratywny obraz tradycyjnych zdobień laubzekinowych. Budynek warsztatowy natomiast stanowi stylistyczną kontynuację i funkcjonalne uzupełnienie budynku głównego. Obiekt ten nawiązuje do tradycyjnych budynków inwentarskich. Forma przywołująca obraz dawnej żuławskiej stodoły z dwuspadowym dachem, podobnie jak budynek główny, została przekształcona poprzez całkowitą redukcję okapów, zastosowanie systemu ukrytego odwodnienia przy użyciu jednorodnego materiału pokrywającego połacie dachowe i zewnętrzne ściany. Ideą towarzyszącą pracy nad projektem było przywołanie miejscowych walorów żuławskiej zagrody przy zachowaniu minimalistycznego oraz nowoczesnego wyrazu i aspiracji podążania za światowymi kierunkami inspirowanymi regionalną architekturą. To właśnie synteza archetypu formy, przy znaczącej redukcji zbędnych elementów i ujednoliceniu powierzchni, pozwoliła na zaprojektowanie kubatury, która pomimo odmiennych tradycjonalnie materiałów powtarza cechy formalne, skalę, proporcje oraz kształt regionalnej architektury.

Plansza 7KŻ: Projekt zlokalizowałeś w Gminie Ostaszewo, we wsi Piaskowiec. Dlaczego właśnie tam?
MK: O wyborze tej działki pod inwestycję zadecydowała dogodna jej lokalizacja. Teren znajduje się w centrum Piaskowca, nieopodal jego głównej drogi, prowadzącej do Ostaszewa. Dużym atutem jest bliskość Wisły oraz łatwy i szybki dojazd do drogi ekspresowej Gdańsk – Warszawa (7). W tym miejscu lub w bezpośrednim sąsiedztwie przecinają się również wszystkie opisane przeze mnie w części teoretycznej mojej pracy istniejące i projektowane szlaki turystyczne. To właśnie one zadecydowały o tej lokalizacje. Centrum Rekreacji jest bowiem ściśle powiązane z projektowanymi szlakami. Uznałem, iż niezbędna jest wygodna infrastruktura umożliwiająca bezpieczne wędrówki i przejażdżki rowerowe całą rodziną. W związku z tym, postanowiłem wyznaczyć szlaki pieszo-rowerowe prezentujące walory gminy.

Plansza 2

KŻ: Niedawno obroniłeś swoją pracę magisterską. Jak przyjęto projekt? Jakie padały pytania czy też refleksje?
MK: Obrona miała miejsce 19 czerwca 2015 roku w Wielkiej Zbrojowni Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Mam wrażenie, że projekt został przyjęty z dużym entuzjazmem nie tylko przez komisję, ale również znajomych oraz przyjaciół będących ze mną w dniu obrony. Komisja gratulowała mi przede wszystkim kompleksowości projektu, gdyż nie dotyczył on wyłącznie samej architektury. Zaprojektowałem w nim przebieg trzech szlaków turystycznych gminy Ostaszewo o różnym stopniu trudności, pokazujących różne atuty gminy, zagospodarowanie terenu oraz aranżację wnętrz w projektowanych obiektach. Wydaje mi się, że najlepszą recenzją jest to, iż praca została wyróżniona oceną celującą.

dr Rafał Setlak (recenzent):

„Już na pierwszy rzut oka, widać, że projektant dogłębnie przestudiował regionalną architekturę i inspirację stanowi dom podcieniowy typ II. Widać korelację pomiędzy pracą pisemną a projektem- świetnie się dopełniają. Uważam, że zabieg zastosowania takiego samego materiału na fasadzie i dachu w odcieniu bieli i szarości, wyczyszczenie elewacji z elementów tj np.: rynny i wpuszczenie ich pod powłokę fasady wykonanej z blachy cynkowo-tytanowej, bardzo pozytywnie wpływa na odczytanie kształtu i proporcji budynków.”

KŻ: Czy jest szansa na realizację Twojego projektu?
MK: Przyznam się szczerze, że w momencie, w którym podjąłem współpracę z Sołectwem Piaskowiec projekt dotyczyć miał wyłącznie obiektu pełniącego funkcję świetlicy wiejskiej. Jednak po przeanalizowaniu uwarunkowań gminy i kontekstu miejsca, rozbudowałem jego program tworząc Centrum Rekreacji Społecznej i Promocji Żuław Wiślanych. Wstępna koncepcja została zaprezentowana 24 lutego 2015 roku na spotkaniu zorganizowanym w Izbie Historii i Tradycji Gminy Ostaszewo. W spotkaniu brały udział władze Gminy Ostaszewo (wójt, przewodniczący rady oraz radni), sołtys Piaskowca, mieszkańcy gminy, przedstawiciele stowarzyszenia „Kochamy Żuławy” oraz doświadczony architekt. Mój pomysł został przyjęty z aprobatą. Obecnie władze rozważają etapową realizację tego projektu. Dużą przeszkodą są oczywiście fundusze, lecz mam nadzieję, że uda się gminie je pozyskać.

Plansza 4

KŻ: Jak wspominasz pracę nad tym projektem i czy zamierzasz kontynuować działalność na Żuławach?
MK: Pracę nad tym projektem wspominam niezwykle ciepło. Podejmując temat tej pracy rozpocząłem podróż, przygodę i nowy etap mojego życia poznając wielu entuzjastów i pasjonatów Żuław, którzy niezwykle serdecznie przyjęli mnie do swojego grona. Za to bardzo dziękuję! Temat krajobrazu Żuław Wiślanych zainteresował mnie do tego stopnia, iż rozpocząłem pracę doktorancką, w której będę badał mennonickie wpływy w krajobrazie Ziem Żuławskich. Mam nadzieję, że badania nad regionalnymi aspektami krajobrazu, szczególnie powstałymi między XVI, a XX wiekiem, kiedy to teren ten znajdował się w czasie rozkwitu pomogą w odnalezieniu najkorzystniejszego sposobu użytkowania tego regionu w dzisiejszych czasach. Uważam, iż właśnie w tym okresie powstały elementy krajobrazowe tworzące specyficzny Genius loci tej krainy. Poznanie ich wpłynie na lepsze zrozumienie, które z nich należy bezwzględnie chronić, a które można ewentualnie przekształcić, dostosowując tym samym krajobraz do współczesnych potrzeb oraz zmiany funkcjonalnego profilu obszaru. Zestawienie antropogenicznego krajobrazu będącego harmonijnym połączeniem natury i kultury z cywilizacją mennonickich osadników sprowadzonych tu z Niderlandów sprawia, że obszar ten, jest dla mnie szczególnie interesującym przedmiotem badań.

wiz6 got

O komentarz poprosiłam Paulinę Skrodzką, która objęła pracę Marcina dodatkową opieką:

Praca Marcina jest nie tylko bardzo dobrym merytorycznie projektem dyplomowym, ale i świetnym pretekstem do rozmów na temat potencjału Żuław. Szerokie spektrum podejścia do tematu jakie zaprezentował dyplomat stało się świetnym początkiem dla badań jakie podejmie on w trakcie dalszych studiów (Marcin w najbliższym roku akademickim rozpocznie naukę na Międzywydziałowych Środowiskowych Studiach Doktoranckich). Jestem pewna, że jego praca stanie się ważnym ogniwem w działaniach mających na celu poprawę stanu żuławskiego krajobrazu kulturowego.

wiz3 got


ZOBACZ TAKŻE

rysunek parku kolor 2Nowy Staw – koncepcja rozwoju przestrzeni miejskiej – Paulina Skrodzka – wywiad

Dnia 19.06.2013 na ASP w Gdańsku miała miejsce publiczna obrona pracy magisterskiej Pauliny Skrodzkiej. Tytuł pracy brzmiał: „Małe miasto. Wpływ przestrzeni miejskiej na poprawę relacji międzyludzkich. Projekt koncepcyjny Domu Mądrości oraz Parku Miejskiego w Nowym Stawie.” Autorka, na przykładzie założenia parkowego oraz wykorzystania budynku dawnej synagogi, przedstawiła wizję rozwoju swojego rodzinnego miasta.
Paulina opowiadała o ogrodzie sensorycznym, o zmieniających się w ciągu roku barwach parku, o budowaniu więzi międzyludzkich oraz, przede wszystkim, o wzmacnianiu tożsamości regionalnej mieszkańców Nowego Stawu. Projekt Pauliny pobudził wyobraźnię, wszyscy obecni słuchali jakby byli zaczarowani.
O przedstawienie problematyki małych miast, ze szczególnym uwzględnieniem Nowego Stawu oraz o poruszenie tematyki koncepcji opisanej w w/w pracy magisterskiej, poprosiłam Paulinę Skrodzką, autorkę projektu Parku Miejskiego i Domu Mądrości.

https://kochamyzulawy.wordpress.com/2013/07/18/nowy-staw-koncepcja-rozwoju-przestrzeni-miejskiej-paulina-skrodzka-wywiad/

Advertisements

3 thoughts on “Centrum rekreacji społecznej i promocji Żuław Wiślanych – wywiad: Marcin Kasprowicz

  1. Pingback: Folwark Żuławski – Przemysław Pastewski / wywiad |

  2. Pingback: Podsumowanie roku 2015 | Kochamy Żuławy

  3. Pingback: Spacer z przewodnikiem po Ostaszewie – „Zwiedzamy Żuławy” | Kochamy Żuławy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s