Żuławy w 1945 roku – wywiad z Marcinem Owsińskim

Jak wyglądał na Żuławach rok 1945? Dlaczego ten rok jest tak istotny w historii regionu? O czym dowiadujemy się dopiero teraz? Co wcześniej przemilczano lub wypaczono?

Zapraszam do wywiadu z Marcinem Owsińskim, który zgodził się odpowiedzieć na kilka pytań związanych z najnowszą publikacją „Żuławy w 1945 roku”.

Bez nazwy-2


Dlaczego w najnowszej publikacji poruszono temat 1945 roku?

– Obecnie jest bardzo duże zapotrzebowanie na publikacje i badania pokazujące „czas przełomu” w 1945 roku – koniec i początek epok, chaos, zamieszanie, ludzkie losy, kształtowanie się nowej rzeczywistości, emocje, nadzieje i rozczarowania. Dziś zainteresowanie tymi tematami nie jest ograniczane politycznie, jak np. jeszcze 30-40 lat temu, kiedy o dużej grupie zagadnień nie można było w ogóle pisać (np. działalność Sowietów), lub też pisało się w innej manierze (np. czy Elbląg, czy Tiegenohf został wyzwolony, czy jednak zdobyty…).

DSC_1035~2O czym konkretnie napisano w publikacji?

– W książce znalazły się opracowania historyczne dotyczące sytuacji na Żuławach w ostatniej fazie wojny, jak i bezpośrednio po zajęciu tych terenów przez wojska sowieckie. Praca podzielona jest na dwa działy: Działania wojenne i Odbudowa i budowa po wojnie. W książce znajdują się następujące artykuły: Wojciech Łukaszun, Operacja pomorska Armii Czerwonej na Żuławach w 1945 roku Tomasz Gliniecki, Walki 321. Dywizji Strzeleckiej o opanowanie Żuław Elbląskich w styczniu 1945 roku Marcin Westphal, Drogi ewakuacji ludności niemieckiej przez Żuławy na przełomie 1944/1945 roku Ryszard Rząd, Malbork 1945. Raport z oblężenia Waldemar Moska, Polscy sportowcy w Stutthofie w 1945 roku Wiesław Łach, Mierzeja Wiślana w działaniach wojennych w 1945 roku Bartłomiej Garba, Sytuacja ludności na Żuławach po wkroczeniu Rosjan do końca 1945 roku Marcin Owsiński, Niemcy w gminie Stutthof/Sztutowo w 1945 roku Mirosław Golon, Straty w gospodarce rolnej na Żuławach w 1945 roku Jolanta Justa, Osadnicy na ziemi malborskiej w 1945 roku. Zmiany ludnościowe oraz kształtowanie się życia społecznego Marzena Kruk, Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Malborku Łukasz Jasiński, Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Gdańsku wobec zbrodni na Żuławach. Całość daje wielowątkowy i nowy w zawartości obraz tego co działo się na Żuławach w 1945 roku.

Czy w publikacji poruszono tematy mało znane lub nieznane?

– Do zagadnień nieznanych lub pomijanych kiedyś należą te, które dotyczą losów ludności niemieckiej w czasie ucieczki wojennej oraz wyjazdów powojennych, czy też działalności Sowietów, którzy de facto byli przez pierwszych kilka miesięcy po maju 1945 roku jedynymi panami i władcami nad pozostałą na Żuławach ludnością i jej majątkiem. Stosunkowo nowy jest też temat organizacji i działania polskich władz bezpośrednio po maju 1945 roku, w tym szczególnie zagadnienia funkcjonowania aparatu bezpieczeństwa i ludzi, którzy obejmowali w nim funkcje.

Czy niektóre wnioski były zaskakujące?

– Myślę, że lektura artykułów zawartych w tym zbiorze pozwala jeszcze bardziej przekonać się o skali problemów i wyzwań jakie przytłaczały ludzi mieszkających na Żuławach do maja 1945 i przybyłych tutaj po maju 1945 roku. To rzeczywiście były zupełnie inne i niewyobrażalne dla naszych powojennych pokoleń doświadczenia: świadomość śmierci, ulotności, niestałość, innej przyrody, wody, zniszczenia fizycznego i psychicznego. Dokumenty z tego okresu, jak np. raporty wójtów, starostów i wojewody są wielką piramidą problemów, złych i gorszych informacji, mieszkanką walki i rezygnacji, nadziei i beznadziei, budowy i zniszczenia. W tym względzie artykuły z książki „Żuławy w 1945 roku” powodują przede wszystkim refleksje o człowieku tamtych niebezpiecznych czasów: doświadczenia osobiste Niemców, Polaków, czy nawet Sowietów są w tym względzie – jako ludzkie odruchy bardzo podobne…

Jak autorzy dotarli do tak ciężko dostępnych informacji?

– Dostęp do każdej informacji źródłowej to kwestia uporu, czasem sprytu, szczęścia, zawsze jednak potrzebny jest do tego warsztat zawodowego historyka. Autorami jest grono historyków średniego pokolenia. Informacje czerpią oni z wszelkich obecnie dostępnych źródeł: nie tylko archiwów, ale i mediów, w tym Internetu, dzięki któremu można uzyskać niekiedy dane z zagranicznych archiwów. Wiele wnoszą wywiady i wspomnienia świadków, jednak najwięcej jest jeszcze w magazynach archiwalnych w Polsce i zagranicą. Ostatnio bardzo dużą rolę zaczynają odgrywać biblioteki cyfrowe. Dzisiejsza medialność informacji oraz narzędzia ich przetwarzania otwierają zupełnie nowe pola badań i możliwości przed historykiem, który zawsze w swoim zawodzie musiał składać cały obraz z części puzzli jakie odnalazł w czasie lat pracy i podróży w wielu archiwach w Polsce, czy na świecie. Dzisiejsza technika pozwala lepiej i szybciej składać i weryfikować informacje.

DSC_1034~2Kim są autorzy artykułów opublikowanych w książce „Żuławy w 1945 roku”

– Redaktorami tomu są prof. dr hab. Janusz Hochleitner, wicedyrektor Muzeum Zamkowego w Malborku oraz profesor UWM w Olsztynie oraz prof. dr hab. Andrzej Gąsiorowski, pracownik Działu Naukowego Muzeum Stutthof w Sopocie oraz profesor na Wydziale Politologii UG. Grono autorów to grupa historyków pracujących na co dzień w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Muzeum Zamkowym w Malborku, Muzeum Stutthof w Sztutowie, czy gdańskim oddziale Instytutu Pamięci Narodowej. To grupa doświadczonych i zainteresowanych tematem ludzi.

„Żuławy w 1945 roku” to nazwa projektu, w skład którego weszło kilka przedsięwzięć. Opowiedz proszę o tym.

– „Żuławy w 1945 roku” od początku miało być w założeniu działaniem wielowątkowym o charakterze edukacyjnym i popularnonaukowym. Organizatorami nieprzypadkowo są trzy pomorskie muzea w Malborku, Gdańsku i Sztutowie. Pierwszym elementem działania była organizacja konferencji naukowej w maju 2014 roku w Malborku. W jej trakcie poza referatami otwarta została nowa wystawa czasowa Muzeum II Wojny Światowej. Najważniejsza była jednak wieńcząca dzieło publikacja o której mówimy, w której znalazły się pełne i często ilustrowane wersje referatów wygłoszonych na sesji. Nie ukrywamy, że chcielibyśmy z naszymi partnerami kontynuować w podobny sposób projekt „Żuławy w 1945 roku” w kolejnych latach. Wiele jest jeszcze do odkrycia i publicznego pokazania w tym temacie…

Jaki był główny cel powyższego projektu?

– Odnowienie naukowego dyskursu na temat Żuław po przełomie 1945 roku. nowe publikacje i referaty, które oparte będą na nowych badaniach są pierwszymi od praktycznie 40 lat nowymi publikacjami z zakresu najnowszej historii Żuław. To bardzo cieszy i intryguje, kiedy w czasie swojej pracy spotykamy się z nowymi źródłami i materiałami, które od dziesiątek lat nie były otwierane i które mówią o naszych przodkach, tutaj na Żuławach, naszej małej ojczyźnie. Poznajmy naszą historię, naszych ludzi którzy na Żuławy przybyli z czterech stron świata, zwykłych ludzi, trybików w politycznej i społecznej machinie powojennej Polski, naszych dziadków i rodziców, „bohaterów codzienności”, warto… Zapraszamy wszystkich do lektury i współpracy.


Książkę „Żuławy w 1945 roku” zakupić można w księgarni Muzeum Stutthof -> http://stutthof.org/


DSC_0948~2

Informacja z publikacji „Stutthof. Historia miejscowości i gminy od średniowiecza do maja 1945 roku”

 


ZOBACZ  TAKŻE

Okładka - przód

Okładka – przód

Historia prawdziwa przedstawiona w „komiksie” – „Szczęściarz z rocznika 1917”

Losy każdego więźnia obozu koncentracyjnego zasługują na upamiętnienie –mówi Agnieszka Kosko-Hołowczyc  – o każdym z nich można by stworzyć książkę czy film. Przeżyć lagrową niewolę znaczy przeżyć pewną szczególną, wyjątkową biografię. Czym naprawdę był obóz, współczesny człowiek nie jest w stanie dziś sobie wyobrazić, choćby zwiedził wszystkie miejsca pamięci, obejrzał wszystkie dostępne kroniki filmowe.

Zapraszam do zapoznania się ze „Szczęściarzem z rocznika 1917”. Takiej publikacji, poruszającej trudne tematy, ale jednocześnie przedstawionej w przystępnej wersji, jeszcze nie było.
O komiksie, czy raczej biografii ilustrowanej,  opowiadają współautorki: Wanda Swajda i Agnieszka Kosko – Hołowczyc oraz Marcin Owsiński, pomysłodawca projektu .

https://kochamyzulawy.wordpress.com/2014/12/28/historia-prawdziwa-przedstawiona-w-komiksie-szczesciarz-z-rocznika-1917/

zupa-z-pokrzyw-propo-okeyDuch na żuławskim poddaszu / Izabela Chojnacka – Skibicka, wywiad

Czy życie na żuławskiej wsi może być nudne? Nie! Tym bardziej gdy w Twojej starej chacie mieszka…duch! A co jeśli ten duch pamięta wydarzenia II Wojny Światowej?! Jakie tajemnice skrywa?

Najnowsza książka Izabeli Chojnackiej – Skibickiej, „Zupa z pokrzyw, duch i tajemnica” to podróż w czasie: z współczesności do czasów wojny i ponownie do współczesności. Poznaj historię dawnych mieszkańców Żuław, zobacz jak wyglądały ich ostatnie chwile na tych ziemiach. Książka ukazuje wzruszające przeżycia zwykłych ludzi, którzy znosili trudy wojny, a potem pozostawili za sobą swój cały dobytek, próbując ratować własne życie.
Zapraszam do podróży w odległą i tajemniczą przeszłość!

https://kochamyzulawy.wordpress.com/2015/02/08/duch-na-zulawskim-poddaszu-izabela-chojnacka-skibicka-wywiad/

Reklamy

2 thoughts on “Żuławy w 1945 roku – wywiad z Marcinem Owsińskim

  1. Pingback: Gmina Stare Pole | Kochamy Żuławy

  2. Pingback: Podsumowanie roku 2015 | Kochamy Żuławy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s